O tempo percorre, como un río fondo e persistente, a poesía de Xosé Luis Franco Grande. Non é só medida nin marco, é substancia viva, ferida e refuxio ao tempo, un lugar onde o ser se interroga e se recoñece. Nas súas palabras latexa unha conciencia aguda da fugacidade, esa certeza de que todo pasa, de que as horas desgastan, de que a memoria se esvae coma néboa sobre a paisaxe. Mais non hai nel un simple pranto polo que se perde. Hai, máis ben, unha vontade de soster, de recoller o que o tempo deixa, de facer da lembranza un territorio habitado.

A infancia, a casa, a terra natal volven unha e outra vez como sinais dunha identidade que se constrúe mirando cara atrás sen renunciar ao presente. A memoria, así, non é só evocación, é tamén resistencia. Fronte ao esquecemento, o poeta ergue a palabra como quen ergue un muro delicado e necesario.

Mais ese tempo íntimo pon tamén cara a unha historia marcada pola quebra. Na súa voz resoa a longa sombra da posguerra, a sensación dun tempo interrompido, dun futuro que tarda en chegar. Galicia aparece entón como un país suspendido, ferido pola represión e polo silencio, e a poesía convértese nun fío que tenta recompoñer o que foi roto. Hai, nese xesto, un diálogo fondísimo coa tradición, co legado que permanece agardando ser retomado.

E, por baixo de todo, latexa esa outra tensión que enfronta o tempo humano co tempo da natureza. Mentres a historia se fragmenta e se acelera, as estacións seguen o seu curso, alleas e constantes. A paisaxe, tan presente, non é só fondo, é outra maneira de medir o tempo, máis lenta, máis antiga, case eterna. Nela atopamos unha promesa de continuidade que contrasta coa inquedanza da vida humana. Nesa dialéctica, a poesía de Franco Grande gaña unha fondura que a afasta do inmediato e a achega ao esencial.

O tempo é tamén, na súa obra, unha chamada moral. Non pasa en balde, esixe memoria, pide responsabilidade. O poeta sabe que esquecer é, en certo modo, perderse, e por iso escribe. A palabra convértese así nun acto de afirmación, nun xeito de deixar pegada, de deter, aínda que sexa por un intre, o curso incesante das cousas.

Na súa poesía, o tempo é todo ao mesmo tempo, é perda e construción, dor e esperanza, ruptura e permanencia. Nel habita unha sensibilidade que non se conforma con deixar pasar os días, senón que procura neles un sentido, unha razón para seguir nomeando o mundo.

A seis anos do seu falecemento, volve a min a lembranza de “Xoguetes do tempo”, aquel libro que coñecín case de primeira man. Vexo aínda a viaxe a Madrid, o encontro con Rodríguez Mourullo e Ramón Lugrís, e aquela lectura compartida que era tamén celebración. Había nel unha ledicia serena, profunda, a dun poeta que o era por riba de todo, antes que nada. E quizais sexa esa alegría, esa maneira de habitar o tempo sen rendición, a que mellor explica a verdade última da súa voz.

(Para La Voz de Galicia)